AQ — przesiewowa skala cech ze spektrum autyzmu

AQ to samoopisowy przesiew cech ze spektrum autyzmu u dorosłych. Simon Baron-Cohen i współpracownicy opublikowali go w 2001 roku z konkretną intencją: dać szybki, ilościowy sygnał, czy u dorosłej osoby w normie intelektualnej cechy autystyczne są na tyle nasilone, by warto je było zbadać dokładniej.

Co mierzy

AQ mierzy nasilenie cech kojarzonych ze spektrum autyzmu, traktując je jako wymiar rozłożony w populacji, nie jako kategorię „jest/nie ma”. Pięćdziesiąt pozycji obejmuje kilka obszarów — między innymi umiejętności społeczne, przerzutność i koncentrację uwagi, komunikację, wyobraźnię oraz nastawienie na szczegóły.

To pomiar cech, nie rozpoznania. Wynik mówi, jak silnie nasilone są te cechy, a nie czy ktoś „jest w spektrum”.

Jak jest zbudowany

Osoba ocenia, na ile zgadza się z kolejnymi stwierdzeniami o sobie, a wynik ogólny to suma. Im wyższy, tym więcej cech autystycznych w samoopisie. To narzędzie badawcze, szeroko obecne w piśmiennictwie — pozycji ani progów nie reprodukuję, bo interpretuje się je z uwzględnieniem przyjętych punktów odniesienia i rzetelności pomiaru.

Granice i zastosowania

Pierwszy, najważniejszy: AQ przesiewa, nie rozpoznaje. Wysoki wynik to wskazanie do pogłębionej oceny w procesie diagnostycznym — z wywiadem, historią rozwojową i różnicowaniem. Rozpoznanie spektrum autyzmu jest wymagające i żaden krótki samoopis go nie zastąpi.

Drugi: zakres jest wąsko określony — dorośli w normie intelektualnej. AQ nie jest przeznaczony do oceny małych dzieci; tu stosuje się inne narzędzia, jak M-CHAT wypełniany przez opiekuna. Stosowanie skali poza jej populacją zaburza interpretację.

Trzeci: jak każdy samoopis, AQ zależy od autopercepcji. Cechy społeczne i uwagowe bywają wspólne dla spektrum, lęku i innych stanów, a wgląd we własne funkcjonowanie bywa różny — co może zarówno zaniżać, jak i zawyżać wynik.

AQ dobrze pokazuje, jak myśli się o cechach jako o wymiarze: zamiast etykiety daje pozycję na kontinuum i sygnał, kiedy warto pogłębić ocenę. Jeśli budujesz przesiew skrojony pod konkretną populację i policzony automatycznie — pomogę go zaprojektować.