Wiedza
Psychometria
Pojęcia i metody, na których opiera się rzetelny pomiar psychologiczny: od własności narzędzi po sposób, w jaki powstają normy. Szukaj pojęcia lub przeglądaj według tematu.
56 stron
Brak wyników. Spróbuj innego hasła.
Podstawy
- Diagnoza psychologiczna: co to jest i z czego się składa
Diagnoza psychologiczna: czym jest, jakie ma etapy i rodzaje, czym różni się od psychiatrycznej i jaką rolę grają w niej testy. Opis psychometryka.
- Skala Likerta: jak ją zbudować i nie zepsuć pomiaru
Skala Likerta to zestaw stwierdzeń z odpowiedziami od zgody do sprzeciwu, sumowanych w wynik. Ile punktów, jak liczyć wyniki i jakich błędów unikać.
- Psychometria: nauka o tym, jak zmierzyć to, czego nie widać
Psychometria to nauka o pomiarze cech psychicznych. Konstrukt, rzetelność, trafność, normy i standaryzacja na przykładzie wyniku testu: psychometryk.
- Skale pomiarowe: cztery poziomy pomiaru i co z nich wynika
Cztery poziomy pomiaru wg Stevensa, co wolno na każdym z nich policzyć i dlaczego decyduje to o doborze statystyki. Wyjaśnia psychometryk.
Rzetelność
- Rzetelność i trafność: dwie rzeczy, które łatwo pomylić
Czym różni się rzetelność od trafności testu, jakie są ich rodzaje i dlaczego narzędzie może być rzetelne, a mimo to bezużyteczne. Wyjaśnia psychometryk.
- Alfa Cronbacha: co naprawdę mówi i czego nie mówi
Co mierzy alfa Cronbacha, jaki próg uznać za dobry, dlaczego rośnie z liczbą pozycji i kiedy lepiej użyć omegi. Wyjaśnia psychometryk dr Błażej Mroziński.
- Omega McDonalda: uczciwsza alternatywa dla alfy
Czym jest omega McDonalda, czemu zwykle przewyższa alfę Cronbacha i dlaczego coraz częściej zaleca się ją raportować. Wyjaśnia psychometryk dr Błażej Mroziński.
- Zgodność wewnętrzna: czy pozycje mierzą to samo
Czym jest zgodność wewnętrzna, jak ją mierzyć alfą i omegą i dlaczego wysoka zgodność to nie to samo co jednowymiarowość. Wyjaśnia psychometryk B. Mroziński.
- Rzetelność test-retest: czy wynik utrzymuje się w czasie
Czym jest rzetelność test-retest, jak na nią wpływa odstęp między pomiarami i kiedy bywa myląca. Wyjaśnia psychometryk dr Błażej Mroziński.
- Standardowy błąd pomiaru: ile wynosi margines wokół wyniku
Czym jest standardowy błąd pomiaru, jak wyznacza przedział ufności wokół wyniku i dlaczego pojedynczego wyniku nie czyta się jak punktu. Wyjaśnia psychometryk.
- Rzetelna zmiana wyniku: czy różnica między pomiarami jest realna
Czy różnica między dwoma pomiarami to realna zmiana, czy szum: wskaźnik rzetelnej zmiany (RCI), jego związek z błędem pomiaru i użycie w monitorowaniu efektów.
Trafność
- Trafność teoretyczna: czy test zachowuje się jak teoria
Czym jest trafność teoretyczna, jak sprawdza się ją trafnością zbieżną i różnicową oraz analizą czynnikową. Wyjaśnia psychometryk dr Błażej Mroziński.
- Trafność kryterialna: czy wynik przewiduje to, co ważne
Czym jest trafność kryterialna, czym różni się trafność diagnostyczna od prognostycznej i jak czytać współczynnik trafności. Wyjaśnia psychometryk B. Mroziński.
- Trafność treściowa: czy pozycje pokrywają cały konstrukt
Czym jest trafność treściowa, dlaczego ocenia ją sędziowie kompetentni i jak skala może pomijać część konstruktu. Wyjaśnia psychometryk dr Błażej Mroziński.
- Trafność fasadowa: czy test wygląda na trafny
Czym jest trafność fasadowa, dlaczego nie jest własnością psychometryczną i jak wpływa na akceptację testu przez badanych. Wyjaśnia psychometryk B. Mroziński.
- Trafność zbieżna i różnicowa: z czym test koreluje
Czym jest trafność zbieżna i różnicowa, na czym polega macierz wielu cech-wielu metod i jak to potwierdza trafność teoretyczną. Wyjaśnia psychometryk B. Mroziński.
Analiza pozycji i modele testu
- Trudność pozycji: wskaźnik, optymalna wartość i pułapki
Czym jest wskaźnik trudności pozycji, jaka wartość najlepiej różnicuje badanych i czym różni się trudność w teście wiedzy od kwestionariusza. Wyjaśnia psychometryk.
- Analiza pozycji: jak ocenić jakość pojedynczych pytań w teście
Jak ocenić jakość pojedynczych pozycji testu: trudność, moc dyskryminacyjna, korelacja pozycja-skala oraz kiedy pozycję usunąć. Wyjaśnia psychometryk.
- Moc dyskryminacyjna pozycji: czy pytanie naprawdę różnicuje
Jak dobrze pozycja oddziela osoby o wysokim i niskim nasileniu cechy, jak liczy się korelację pozycja-wynik i jakie progi przyjąć. Wyjaśnia psychometryk.
- Analiza czynnikowa: jak wiele pozycji sprowadzić do kilku wymiarów
Czym jest analiza czynnikowa, czym różni się eksploracyjna od konfirmacyjnej i jak czytać ładunki czynnikowe. Wyjaśnia psychometryk dr Błażej Mroziński.
- Konfirmacyjna analiza czynnikowa: test hipotezy o strukturze
Co to jest konfirmacyjna analiza czynnikowa, jak czytać CFI, TLI, RMSEA i SRMR oraz czym różni się od eksploracyjnej. Wyjaśnia psychometryk dr Błażej Mroziński.
- Teoria odpowiedzi na pozycje (IRT): co daje ponad klasykę
Czym jest teoria odpowiedzi na pozycje, jak działa krzywa charakterystyczna pozycji, czym jest CAT i dlaczego IRT bije klasyczną teorię testu. Wyjaśnia psychometryk.
- Klasyczna teoria testu: proste założenie, realne ograniczenia
Czym jest klasyczna teoria testu, na czym opiera się wynik prawdziwy plus błąd, jakie ma ograniczenia i jak ma się do IRT. Wyjaśnia psychometryk dr Błażej Mroziński.
- Testy adaptacyjne: jak działa testowanie dopasowane do badanego
Czym są testy adaptacyjne (CAT), jak dobierają kolejne pozycje do poziomu cechy i dlaczego są krótsze oraz dokładniejsze. Wyjaśnia psychometryk dr Błażej Mroziński.
- Pozycje odwrócone: po co je stosować i jak je rekodować
Czym są pozycje odwrócone, po co odwracać kierunek części stwierdzeń i dlaczego trzeba je rekodować przed sumowaniem. Wyjaśnia psychometryk dr Błażej Mroziński.
Normy i skale wyników
- Skala staninowa: staniny 1-9 i ich interpretacja
Czym jest skala staninowa, co znaczą staniny od 1 do 9 i jakie ma parametry. Stały rozkład procentowy i interpretacja: wyjaśnia psychometryk dr Błażej Mroziński.
- Centyle: najbardziej intuicyjny sposób czytania wyniku
Centyl to odsetek osób w grupie, które mają wynik nie wyższy niż Ty. Przykład obliczenia, tabela przeliczeń na IQ, skalę T i staniny oraz siatki centylowe.
- Normy testowe: dlaczego surowy wynik sam nic nie znaczy
Czym są normy testowe, po co grupa odniesienia, jak czytać wynik względem niej i dlaczego normy się starzeją. Wyjaśnia psychometryk dr Błażej Mroziński.
- Normalizacja testu: jak powstają normy i czemu próba decyduje
Czym jest normalizacja testu, dlaczego reprezentatywność próby decyduje o jakości norm i czym normalizacja różni się od standaryzacji. Wyjaśnia psychometryk.
- Standaryzacja testu: dlaczego procedura musi być taka sama
Czym jest standaryzacja testu, dlaczego ujednolicenie procedury i instrukcji warunkuje porównywalność wyników i czym różni się od normalizacji. Wyjaśnia psychometryk.
- Skala stenowa: jak czytać steny i skąd się biorą
Czym jest skala stenowa, co znaczą steny od 1 do 10, jak je interpretować i skąd biorą się z norm. Wyjaśnia psychometryk dr Błażej Mroziński.
- Skala T: średnia 50, odchylenie 10 i jak to czytać
Czym jest skala T, dlaczego średnia wynosi 50 a odchylenie 10, jak czytać odchylenia od środka i jak ma się do wyniku z. Wyjaśnia psychometryk dr Błażej Mroziński.
- Wynik standaryzowany: czym jest wynik z i po co się go liczy
Czym jest wynik standaryzowany z, jak się go liczy i czyta oraz dlaczego stoi u podstaw stenów, skali T i ilorazu inteligencji. Wyjaśnia psychometryk dr Błażej Mroziński.
Przesiew i decyzje diagnostyczne
- Czułość i swoistość: dwie strony trafności przesiewu
Czym różni się czułość od swoistości, dlaczego punkt odcięcia to kompromis między nimi i skąd biorą się fałszywe alarmy w przesiewie. Wyjaśnia psychometryk.
- Krzywa ROC: jak ocenić trafność różnicującą testu
Co pokazuje krzywa ROC, jak czytać pole pod krzywą AUC jako miarę trafności różnicującej i jak wybiera się optymalny punkt odcięcia. Wyjaśnia psychometryk.
- Wartość predykcyjna testu: co naprawdę znaczy dodatni wynik
Czym jest dodatnia i ujemna wartość predykcyjna, dlaczego zależy od rozpowszechnienia problemu i czemu dobry przesiew rzadkiej choroby myli się na plus. Wyjaśnia psychometryk.
- Punkt odcięcia: jak ustala się próg decyzyjny w teście
Czym jest punkt odcięcia, jak ustala się próg w przesiewie i diagnozie oraz dlaczego nie istnieje jeden właściwy próg. Wyjaśnia psychometryk dr Błażej Mroziński.
Statystyka w badaniach
- Korelacja: jak czytać współczynnik i czego nie wolno z niego wnioskować
Korelacja to miara tego, jak dwie zmienne zmieniają się razem. Przykład z liczeniem r Pearsona, interpretacja wartości, Spearman i pułapki: psychometryk.
- Wielkość efektu: dlaczego liczy się bardziej niż sama istotność
Czym jest wielkość efektu, jak czytać d Cohena, eta-kwadrat i r oraz dlaczego mówi więcej niż sama istotność statystyczna. Wyjaśnia psychometryk dr Błażej Mroziński.
- Istotność statystyczna: co naprawdę znaczy p-wartość
Co znaczy istotność statystyczna i p-wartość, a czego nie, oraz jak istotność ma się do wielkości efektu i pułapek dużej próby. Wyjaśnia psychometryk dr Błażej Mroziński.
- Regresja do średniej: pułapka przy ocenie zmiany i skuteczności
Czym jest regresja do średniej, dlaczego skrajne wyniki przy powtórnym pomiarze dążą ku średniej i jak ta pułapka zawyża ocenę skuteczności interwencji. Wyjaśnia psychometryk.
Zniekształcenia i metody pomiaru
- Efekt halo: jak ogólne wrażenie zniekształca oceny
Efekt halo to wpływ ogólnego wrażenia o osobie na oceny jej cech. Przykłady, badania Thorndike'a i Nisbetta oraz sposoby ograniczania: psychometryk.
- Tendencyjność odpowiadania: style i zniekształcenia w kwestionariuszach
Style odpowiadania, które zniekształcają wyniki: aprobata społeczna, akwiescencja, tendencja centralna i skrajna oraz jak im przeciwdziałać. Wyjaśnia psychometryk.
- Samoopis a ocena obserwatora: jak wybrać metodę pomiaru
Czym różni się samoopis od oceny obserwatora i zadania wykonaniowego, jakie są mocne i słabe strony każdej metody i kiedy którą wybrać. Wyjaśnia psychometryk.
- Efekt ankietera: jak osoba prowadząca zniekształca wyniki
Czym jest efekt ankietera, jak osoba prowadząca badanie wpływa na odpowiedzi i jak go ograniczyć przez standaryzację, anonimowość i samoopis komputerowy. Wyjaśnia psychometryk.
Metody i rodzaje narzędzi
- Assessment center: co to jest i kiedy naprawdę działa
Assessment center: ćwiczenia, macierz kompetencje x ćwiczenia, trafność (0,29 wg Sackett 2022), koszt i jak się przygotować jako kandydat lub organizacja.
- Test projekcyjny: założenie, krytyka i miejsce w diagnozie
Na czym polega test projekcyjny, czemu metody jak Rorschach czy TAT budzą spory o rzetelność i trafność oraz jakie jest ich realne miejsce w diagnozie. Wyjaśnia psychometryk.
- Bateria testów: po co łączyć kilka narzędzi w jeden zestaw
Czym jest bateria testów, kiedy łączenie narzędzi podnosi trafność, a kiedy tylko męczy badanego i kumuluje błąd pomiaru. Wyjaśnia psychometryk dr Błażej Mroziński.
- Kwestionariusz a test: różnica, która zmienia interpretację
Czym różni się kwestionariusz od testu, dlaczego jeden mierzy maksymalne wykonanie, a drugi typowe zachowanie i co to znaczy dla podatności na zniekształcenia. Wyjaśnia psychometryk.
Inteligencja
- Test na IQ: rzetelne narzędzie a darmowe testy z internetu
Test na IQ: gdzie w Polsce zrobić rzetelne badanie (psycholog, Mensa), jak wygląda i czym różni się od darmowych quizów z internetu. Wyjaśnia psychometryk.
- Inteligencja emocjonalna: dwa modele i spór o pomiar
Inteligencja emocjonalna: definicja, model zdolnościowy Mayera i Saloveya a mieszany Golemana, testy (MSCEIT, TIE) i spór o to, co naprawdę przewiduje.
- Iloraz inteligencji: co naprawdę mówi wynik IQ
Iloraz inteligencji (IQ) to wynik standaryzowany o średniej 100 i odchyleniu 15. Zobacz, co oznaczają wyniki 85, 115 i 130 oraz jak czytać błąd pomiaru.
- Rodzaje inteligencji: co mówi nauka, a co popularne mity
Rodzaje inteligencji w nauce: płynna i skrystalizowana, czynnik g Spearmana, model Cattella-Horna-Carrolla i porównanie z inteligencją wieloraką Gardnera.
- Inteligencja wieloraka: popularna teoria i jej krytyka
Teoria inteligencji wielorakiej Gardnera, jej popularność w edukacji i dlaczego psychometria traktuje ją krytycznie. Wyjaśnia psychometryk dr Błażej Mroziński.
- Normy IQ: jak czyta się wynik testu inteligencji
Jak czytać wynik IQ, co znaczą przedziały interpretacyjne i dlaczego aktualność norm oraz efekt Flynna decydują o sensie wyniku. Wyjaśnia psychometryk.
- Efekt Flynna: dlaczego normy testów inteligencji się starzeją
Czym jest efekt Flynna, dlaczego surowe wyniki testów inteligencji rosną w czasie i jak to wymusza aktualizację norm. Wyjaśnia psychometryk dr Błażej Mroziński.