Wiedza
Psychometria
Pojęcia i metody, na których opiera się rzetelny pomiar psychologiczny — od własności narzędzi po sposób, w jaki powstają normy. Szukaj pojęcia lub przeglądaj według tematu.
56 stron
Brak wyników. Spróbuj innego hasła.
Podstawy
- Psychometria — nauka o tym, jak zmierzyć to, czego nie widać
Czym jest psychometria, jak mierzy się cechy psychiczne przez wskaźniki i co odróżnia dobry pomiar od ankiety. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Diagnoza psychologiczna — co to jest i z czego się składa
Czym jest diagnoza psychologiczna, czym różni się od diagnozy nozologicznej, jakie ma etapy i jaką rolę grają w niej testy. Z perspektywy psychometry.
- Skale pomiarowe — cztery poziomy pomiaru i co z nich wynika
Cztery poziomy pomiaru wg Stevensa, co wolno na każdym z nich policzyć i dlaczego decyduje to o doborze statystyki. Wyjaśnia psychometra.
- Skala Likerta — jak ją zbudować i nie zepsuć pomiaru
Czym jest skala Likerta, ile punktów wybrać, czy zostawiać środek i jak liczyć wyniki. Praktycznie, z perspektywy psychometry — dr Błażej Mroziński.
Rzetelność
- Rzetelność i trafność — dwie rzeczy, które łatwo pomylić
Czym różni się rzetelność od trafności testu, jakie są ich rodzaje i dlaczego narzędzie może być rzetelne, a mimo to bezużyteczne. Wyjaśnia psychometra.
- Alfa Cronbacha — co naprawdę mówi i czego nie mówi
Co mierzy alfa Cronbacha, jaki próg uznać za dobry, dlaczego rośnie z liczbą pozycji i kiedy lepiej użyć omegi. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Omega McDonalda — uczciwsza alternatywa dla alfy
Czym jest omega McDonalda, czemu zwykle przewyższa alfę Cronbacha i dlaczego coraz częściej zaleca się ją raportować. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Zgodność wewnętrzna — czy pozycje mierzą to samo
Czym jest zgodność wewnętrzna, jak ją mierzyć alfą i omegą i dlaczego wysoka zgodność to nie to samo co jednowymiarowość. Wyjaśnia psychometra B. Mroziński.
- Rzetelność test-retest — czy wynik utrzymuje się w czasie
Czym jest rzetelność test-retest, jak na nią wpływa odstęp między pomiarami i kiedy bywa myląca. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Standardowy błąd pomiaru — ile wynosi margines wokół wyniku
Czym jest standardowy błąd pomiaru, jak wyznacza przedział ufności wokół wyniku i dlaczego pojedynczego wyniku nie czyta się jak punktu. Wyjaśnia psychometra.
- Rzetelna zmiana wyniku — czy różnica między pomiarami jest realna
Czy różnica między dwoma pomiarami to realna zmiana, czy szum: wskaźnik rzetelnej zmiany (RCI), jego związek z błędem pomiaru i użycie w monitorowaniu efektów.
Trafność
- Trafność teoretyczna — czy test zachowuje się jak teoria
Czym jest trafność teoretyczna, jak sprawdza się ją trafnością zbieżną i różnicową oraz analizą czynnikową. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Trafność kryterialna — czy wynik przewiduje to, co ważne
Czym jest trafność kryterialna, czym różni się trafność diagnostyczna od prognostycznej i jak czytać współczynnik trafności. Wyjaśnia psychometra B. Mroziński.
- Trafność treściowa — czy pozycje pokrywają cały konstrukt
Czym jest trafność treściowa, dlaczego ocenia ją sędziowie kompetentni i jak skala może pomijać część konstruktu. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Trafność fasadowa — czy test wygląda na trafny
Czym jest trafność fasadowa, dlaczego nie jest własnością psychometryczną i jak wpływa na akceptację testu przez badanych. Wyjaśnia psychometra B. Mroziński.
- Trafność zbieżna i różnicowa — z czym test koreluje
Czym jest trafność zbieżna i różnicowa, na czym polega macierz wielu cech–wielu metod i jak to potwierdza trafność teoretyczną. Wyjaśnia psychometra B. Mroziński.
Analiza pozycji i modele testu
- Analiza pozycji — jak ocenić jakość pojedynczych pytań w teście
Jak ocenić jakość pojedynczych pozycji testu: trudność, moc dyskryminacyjna, korelacja pozycja–skala oraz kiedy pozycję usunąć. Wyjaśnia psychometra.
- Moc dyskryminacyjna pozycji — czy pytanie naprawdę różnicuje
Jak dobrze pozycja oddziela osoby o wysokim i niskim nasileniu cechy, jak liczy się korelację pozycja–wynik i jakie progi przyjąć. Wyjaśnia psychometra.
- Trudność pozycji — wskaźnik, optymalna wartość i pułapki
Czym jest wskaźnik trudności pozycji, jaka wartość najlepiej różnicuje badanych i czym różni się trudność w teście wiedzy od kwestionariusza. Wyjaśnia psychometra.
- Analiza czynnikowa — jak wiele pozycji sprowadzić do kilku wymiarów
Czym jest analiza czynnikowa, czym różni się eksploracyjna od konfirmacyjnej i jak czytać ładunki czynnikowe. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Konfirmacyjna analiza czynnikowa — test hipotezy o strukturze
Co to jest konfirmacyjna analiza czynnikowa, jak czytać CFI, TLI, RMSEA i SRMR oraz czym różni się od eksploracyjnej. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Teoria odpowiedzi na pozycje (IRT) — co daje ponad klasykę
Czym jest teoria odpowiedzi na pozycje, jak działa krzywa charakterystyczna pozycji, czym jest CAT i dlaczego IRT bije klasyczną teorię testu. Wyjaśnia psychometra.
- Klasyczna teoria testu — proste założenie, realne ograniczenia
Czym jest klasyczna teoria testu, na czym opiera się wynik prawdziwy plus błąd, jakie ma ograniczenia i jak ma się do IRT. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Testy adaptacyjne — jak działa testowanie dopasowane do badanego
Czym są testy adaptacyjne (CAT), jak dobierają kolejne pozycje do poziomu cechy i dlaczego są krótsze oraz dokładniejsze. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Pozycje odwrócone — po co je stosować i jak je rekodować
Czym są pozycje odwrócone, po co odwracać kierunek części stwierdzeń i dlaczego trzeba je rekodować przed sumowaniem. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
Normy i skale wyników
- Normy testowe — dlaczego surowy wynik sam nic nie znaczy
Czym są normy testowe, po co grupa odniesienia, jak czytać wynik względem niej i dlaczego normy się starzeją. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Normalizacja testu — jak powstają normy i czemu próba decyduje
Czym jest normalizacja testu, dlaczego reprezentatywność próby decyduje o jakości norm i czym normalizacja różni się od standaryzacji. Wyjaśnia psychometra.
- Standaryzacja testu — dlaczego procedura musi być taka sama
Czym jest standaryzacja testu, dlaczego ujednolicenie procedury i instrukcji warunkuje porównywalność wyników i czym różni się od normalizacji. Wyjaśnia psychometra.
- Skala stenowa — jak czytać steny i skąd się biorą
Czym jest skala stenowa, co znaczą steny od 1 do 10, jak je interpretować i skąd biorą się z norm. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Skala T — średnia 50, odchylenie 10 i jak to czytać
Czym jest skala T, dlaczego średnia wynosi 50 a odchylenie 10, jak czytać odchylenia od środka i jak ma się do wyniku z. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Centyle — najbardziej intuicyjny sposób czytania wyniku
Czym jest centyl, jak go intuicyjnie czytać, dlaczego skala centylowa jest nieliniowa i czym różni się od stenów czy skali T. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Skala staninowa — staniny 1–9 i ich interpretacja
Czym jest skala staninowa, co znaczą staniny od 1 do 9 i jakie ma parametry. Stały rozkład procentowy i interpretacja — wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Wynik standaryzowany — czym jest wynik z i po co się go liczy
Czym jest wynik standaryzowany z, jak się go liczy i czyta oraz dlaczego stoi u podstaw stenów, skali T i ilorazu inteligencji. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
Przesiew i decyzje diagnostyczne
- Czułość i swoistość — dwie strony trafności przesiewu
Czym różni się czułość od swoistości, dlaczego punkt odcięcia to kompromis między nimi i skąd biorą się fałszywe alarmy w przesiewie. Wyjaśnia psychometra.
- Krzywa ROC — jak ocenić trafność różnicującą testu
Co pokazuje krzywa ROC, jak czytać pole pod krzywą AUC jako miarę trafności różnicującej i jak wybiera się optymalny punkt odcięcia. Wyjaśnia psychometra.
- Wartość predykcyjna testu — co naprawdę znaczy dodatni wynik
Czym jest dodatnia i ujemna wartość predykcyjna, dlaczego zależy od rozpowszechnienia problemu i czemu dobry przesiew rzadkiej choroby myli się na plus. Wyjaśnia psychometra.
- Punkt odcięcia — jak ustala się próg decyzyjny w teście
Czym jest punkt odcięcia, jak ustala się próg w przesiewie i diagnozie oraz dlaczego nie istnieje jeden właściwy próg. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
Statystyka w badaniach
- Wielkość efektu — dlaczego liczy się bardziej niż sama istotność
Czym jest wielkość efektu, jak czytać d Cohena, eta-kwadrat i r oraz dlaczego mówi więcej niż sama istotność statystyczna. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Istotność statystyczna — co naprawdę znaczy p-wartość
Co znaczy istotność statystyczna i p-wartość, a czego nie, oraz jak istotność ma się do wielkości efektu i pułapek dużej próby. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Korelacja — jak czytać współczynnik i czego nie wolno z niego wnioskować
Czym jest korelacja, jak czytać współczynnik Pearsona i Spearmana oraz dlaczego korelacja to nie przyczynowość. Rola w ocenie trafności — wyjaśnia psychometra.
- Regresja do średniej — pułapka przy ocenie zmiany i skuteczności
Czym jest regresja do średniej, dlaczego skrajne wyniki przy powtórnym pomiarze dążą ku średniej i jak ta pułapka zawyża ocenę skuteczności interwencji. Wyjaśnia psychometra.
Zniekształcenia i metody pomiaru
- Tendencyjność odpowiadania — style i zniekształcenia w kwestionariuszach
Style odpowiadania, które zniekształcają wyniki: aprobata społeczna, akwiescencja, tendencja centralna i skrajna oraz jak im przeciwdziałać. Wyjaśnia psychometra.
- Samoopis a ocena obserwatora — jak wybrać metodę pomiaru
Czym różni się samoopis od oceny obserwatora i zadania wykonaniowego, jakie są mocne i słabe strony każdej metody i kiedy którą wybrać. Wyjaśnia psychometra.
- Efekt halo — jak ogólne wrażenie zniekształca oceny
Czym jest efekt halo, jak ogólne wrażenie o osobie barwi szczegółowe oceny i czemu zagraża ocenom kompetencji oraz 360 stopni. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Efekt ankietera — jak osoba prowadząca zniekształca wyniki
Czym jest efekt ankietera, jak osoba prowadząca badanie wpływa na odpowiedzi i jak go ograniczyć przez standaryzację, anonimowość i samoopis komputerowy. Wyjaśnia psychometra.
Metody i rodzaje narzędzi
- Assessment center — co to jest i kiedy naprawdę działa
Czym jest assessment center, jak działa macierz kompetencje × ćwiczenia, dlaczego AC ma dobrą trafność prognostyczną i kiedy jest wart kosztu. Wyjaśnia psychometra.
- Test projekcyjny — założenie, krytyka i miejsce w diagnozie
Na czym polega test projekcyjny, czemu metody jak Rorschach czy TAT budzą spory o rzetelność i trafność oraz jakie jest ich realne miejsce w diagnozie. Wyjaśnia psychometra.
- Bateria testów — po co łączyć kilka narzędzi w jeden zestaw
Czym jest bateria testów, kiedy łączenie narzędzi podnosi trafność, a kiedy tylko męczy badanego i kumuluje błąd pomiaru. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Kwestionariusz a test — różnica, która zmienia interpretację
Czym różni się kwestionariusz od testu, dlaczego jeden mierzy maksymalne wykonanie, a drugi typowe zachowanie i co to znaczy dla podatności na zniekształcenia. Wyjaśnia psychometra.
Inteligencja
- Iloraz inteligencji — co naprawdę mówi wynik IQ
Czym jest iloraz inteligencji, skąd wzięła się skala o średniej 100 i odchyleniu 15, co IQ przewiduje, a czego nie obejmuje. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Rodzaje inteligencji — co mówi nauka, a co popularne mity
Inteligencja płynna i skrystalizowana, czynnik ogólny g, model Cattella-Horna-Carrolla i jak to się ma do „inteligencji wielorakiej”. Wyjaśnia psychometra.
- Inteligencja wieloraka — popularna teoria i jej krytyka
Teoria inteligencji wielorakiej Gardnera, jej popularność w edukacji i dlaczego psychometria traktuje ją krytycznie. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Inteligencja emocjonalna — dwa modele i spór o pomiar
Czym jest inteligencja emocjonalna, czym różni się model zdolnościowy od mieszanego i o co toczy się spór o trafność przyrostową. Wyjaśnia psychometra.
- Normy IQ — jak czyta się wynik testu inteligencji
Jak czytać wynik IQ, co znaczą przedziały interpretacyjne i dlaczego aktualność norm oraz efekt Flynna decydują o sensie wyniku. Wyjaśnia psychometra.
- Test na IQ — rzetelne narzędzie a darmowe testy z internetu
Czym rzetelny test inteligencji różni się od darmowych testów IQ z internetu i co decyduje o wiarygodności pomiaru. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.
- Efekt Flynna — dlaczego normy testów inteligencji się starzeją
Czym jest efekt Flynna, dlaczego surowe wyniki testów inteligencji rosną w czasie i jak to wymusza aktualizację norm. Wyjaśnia psychometra dr Błażej Mroziński.