CISS — kwestionariusz radzenia sobie ze stresem

CISS opisuje, jak ktoś zwykle radzi sobie ze stresem — nie czy radzi sobie dobrze, tylko po jaki repertuar najczęściej sięga. Powstał na przełomie lat 80. i 90. z prac Endlera i Parkera, w ramach dyspozycyjnego podejścia do radzenia sobie: zakłada, że ludzie mają względnie trwałe preferencje stylów.

Trzy style

Narzędzie rozkłada radzenie sobie na trzy wymiary.

Pierwszy: styl skoncentrowany na zadaniu. Mierzenie się z problemem wprost — planowanie, działanie, zmiana sytuacji.

Drugi: styl skoncentrowany na emocjach. Koncentracja na własnych przeżyciach, napięciu, czasem zamartwianie się. Bywa potrzebny, gdy sytuacji nie da się zmienić — ale w nadmiarze podtrzymuje stres.

Trzeci: styl skoncentrowany na unikaniu. Odwracanie uwagi od problemu, w którym wyróżnia się jeszcze angażowanie się w czynności zastępcze oraz poszukiwanie kontaktów towarzyskich.

Wynik nie jest jedną liczbą — to profil trzech (a właściwie kilku) wskaźników, który pokazuje, gdzie leży preferencja danej osoby.

Jak to czytać

Kuszące jest pytanie „który styl jest najlepszy”. Odpowiedź brzmi: zależy od sytuacji. Styl zadaniowy popłaca tam, gdzie problem da się rozwiązać. Przy stresie niekontrolowalnym — choroba, strata — sztywne „rozwiązywanie” bywa bezsilne, a regulacja emocji okazuje się adaptacyjna. Dlatego CISS opisuje preferencje, a nie wystawia ocen.

To narzędzie dyspozycyjne, nie diagnostyczne: mówi o względnie trwałych skłonnościach, nie o zaburzeniu. Bywa używane w poradnictwie, badaniach nad stresem i programach rozwojowych — jako jeden z elementów obrazu funkcjonowania. O jego wartości decyduje, jak zwykle, rzetelność i trafność konkretnej, znormalizowanej wersji.

CISS to dobry przykład narzędzia profilowego — takiego, gdzie wynikiem jest układ kilku skal, a nie jedna liczba. Jeśli potrzebujesz narzędzia, które rysuje profil i automatycznie go interpretuje, albo adaptacji istniejącej skali pod twoją populację — napisz.