WHO-5 — wskaźnik dobrostanu psychicznego

WHO-5 jest krótki — pięć pozycji — i robi coś, co odróżnia go od większości narzędzi w obszarze zdrowia psychicznego: pyta o dobre, a nie o złe. Zamiast wyliczać objawy, mierzy obecność dobrostanu. To prosta zmiana ramy, która ma swoje konsekwencje.

Co mierzy

WHO-5 mierzy bieżący dobrostan psychiczny — to, jak osoba czuła się w ostatnich dwóch tygodniach pod względem pogodnego nastroju, spokoju, energii, poczucia wypoczęcia i zainteresowania codziennością. Wszystkie pozycje są sformułowane pozytywnie. Skala nie pyta „jak źle jest”, tylko „ile jest dobrego”.

To nie jest niewinny zabieg stylistyczny. Pytanie o dobrostan bywa mniej obciążające i mniej stygmatyzujące niż lista objawów, co ułatwia stosowanie go w sytuacjach, gdzie wprost o problemy pytać niełatwo.

Jak jest zbudowany

Pięć pozycji, w każdej osoba ocenia częstość pozytywnego stanu w ostatnich dwóch tygodniach. Surowy wynik przelicza się na czytelną skalę 0–100, gdzie wyższa wartość oznacza lepszy dobrostan. To przeliczenie ułatwia porównywanie wyników i mówienie o nich.

Konkretne progi orientacyjne odnosi się do norm i celu pomiaru, więc nie podaję tu liczb wyrwanych z kontekstu. Mimo pięciu pozycji skala zachowuje dobrą rzetelność i trafność, co tłumaczy jej popularność na świecie.

Dwie role

WHO-5 pełni dwie funkcje. Podstawowo jest miarą dobrostanu — pokazuje, jak ktoś się ma, i nadaje się do śledzenia zmiany w czasie, na przykład w trakcie terapii czy programu wsparcia.

Pomocniczo bywa też krótkim przesiewem obniżonego nastroju. Niski wynik traktuje się jako sygnał, że warto pogłębić ocenę — choćby narzędziem takim jak PHQ-9, które wprost odwzorowuje kryteria depresji. Te dwie role się uzupełniają, ale to różne zadania.

Gdzie są granice

Pierwsza: niski wynik WHO-5 nie jest rozpoznaniem. Sygnalizuje, że dobrostan jest obniżony, a nie że to depresja — to przesiew i pomiar, nie diagnoza.

Druga: to samoopis bieżącego stanu, więc wrażliwy na chwilę pomiaru. Gorszy tydzień da niższy wynik — co jest zaletą przy monitorowaniu zmiany, ale wymaga ostrożności przy pojedynczym odczycie.

Trzecia: dobrostan to nie jedna liczba. WHO-5 dobrze uzupełniają poznawcza ocena życia z SWLS oraz emocjonalna strona dobrostanu mierzona przez PANAS.

WHO-5 dobrze robi to, do czego służy: krótko, pozytywnie i powtarzalnie kwantyfikuje dobrostan, służąc i jako miara, i jako lekki przesiew. Jeśli wdrażasz pomiar dobrostanu w systemie, który ma liczyć wyniki, oznaczać sygnały i śledzić zmianę — tym właśnie się zajmuję.