DAST — przesiewowy test problemów z substancjami

DAST to przesiewowy odpowiednik AUDIT dla substancji innych niż alkohol. Powstał na początku lat 80. z myślą o sytuacji, w której rozmowa o alkoholu już się toczy, ale obraz dopełniają leki przyjmowane niezgodnie z zaleceniem i narkotyki.

Co mierzy

DAST mierzy nasilenie problemów związanych z używaniem substancji psychoaktywnych — bez alkoholu, który ma własne narzędzia. Pytania nie dotyczą samej ilości czy częstości, lecz konsekwencji: utraty kontroli, zaniedbań, problemów zdrowotnych i społecznych, prób ograniczenia używania.

To istotne odróżnienie. DAST nie inwentaryzuje, „ile i czego” ktoś zażywa — pyta o to, co używanie zrobiło z życiem osoby. Dzięki temu jeden wynik obejmuje różne substancje naraz.

Budowa i wersje

DAST występuje w kilku długościach. Pierwotna wersja liczyła 28 pozycji, później powstała skrócona do 20 i — dziś najpopularniejsza — wersja 10-pozycyjna. Istnieje też wariant dla młodzieży (DAST-A). Wszystkie mierzą ten sam konstrukt; krótsze powstały po to, by skrócić czas badania bez utraty mocy przesiewowej.

Wynik to suma odpowiedzi twierdzących — im wyższy, tym więcej zgłoszonych problemów. Konkretne progi zależą od wersji i celu badania; traktuje się je jako punkty odniesienia do dalszej oceny.

Gdzie są granice

Pierwszy: to przesiew, nie rozpoznanie. Dodatni wynik znaczy „warto pogłębić”, a nie „to uzależnienie”. Diagnoza zaburzenia używania substancji powstaje w wywiadzie klinicznym.

Drugi: jak każdy samoopis dotyczący zachowań stygmatyzowanych, DAST jest podatny na zaniżanie. Wysoki wynik jest informacyjny, niski nie jest gwarancją braku problemu.

Trzeci: DAST sumuje różne substancje w jeden wynik. To zaleta dla szybkiego przesiewu, ale gubi informację, której substancji dotyczy problem — to trzeba doprecyzować w rozmowie.

DAST dobrze robi to, do czego służy: szybko sygnalizuje, czy temat substancji wymaga uwagi, i komponuje się z CAGE oraz AUDIT w zestaw przesiewowy. Jeśli wdrażasz takie przesiewy w systemie, który ma je liczyć i bezpiecznie przechowywać — tym właśnie się zajmuję.