PHQ-9 — przesiewowy kwestionariusz depresji

PHQ-9 to dziewięciopozycjowy kwestionariusz przesiewowy depresji, który zrobił karierę w podstawowej opiece zdrowotnej — głównie dlatego, że jest krótki, darmowy i odwzorowany wprost na kryteria diagnostyczne. Powstał jako moduł większego narzędzia PRIME-MD pod koniec lat 90.

Co mierzy i jak

Każda z dziewięciu pozycji odpowiada jednemu z objawów depresji z kryteriów diagnostycznych, a osoba ocenia, jak często doświadczała go w ostatnich dwóch tygodniach. Wynik ogólny to suma w zakresie 0–27.

Przyjęte progi orientacyjne — 5, 10, 15 i 20 — wyznaczają kolejne poziomy nasilenia: minimalne, łagodne, umiarkowane, umiarkowanie ciężkie i ciężkie. Ta prostota jest zaletą: wynik łatwo policzyć, porównać w czasie i zakomunikować.

Osobno traktuje się dziewiątą pozycję, dotyczącą myśli rezygnacyjnych — niezależnie od wyniku ogólnego jej zaznaczenie jest sygnałem wymagającym reakcji.

Mocne strony i granice

Pierwszy atut: odwzorowanie na kryteria. PHQ-9 nie mierzy „ogólnego złego samopoczucia”, tylko konkretne objawy, które liczą się w rozpoznaniu. Drugi: darmowość i krótkość, co czyni go praktycznym w masowym przesiewie i w monitorowaniu zmiany.

Granice są takie jak każdego przesiewu. Wysoki wynik to sygnał, nie diagnoza — czułe narzędzie przesiewowe celowo „łapie” więcej, niż faktycznie choruje, więc dodatni wynik trzeba potwierdzić. Samoopis bywa też wrażliwy na to, jak ktoś akurat się czuje i w jakim kontekście wypełnia kwestionariusz.

PHQ-9 dobrze nadaje się tam, gdzie liczy się szybki, powtarzalny pomiar nasilenia, który da się śledzić w czasie — często w parze z GAD-7 dla lęku. Jeśli wdrażasz takie przesiewy w systemie, który ma automatycznie liczyć wyniki, oznaczać sygnały alarmowe i porównywać pomiary między wizytami — tym się zajmuję.